Науковий вісник Мукачівського державного університету. Серія «Економіка»

Том 13, № 1, 2026 01.04.2026 open access Open access

Цифрова трансформація бізнесу: інновації, фінансова безпека та інклюзивне зростання – досвід України

Оксана Десятнюк, Андрій Крисоватий, Олена Птащенко, Ольга Кириленко

DOI https://doi.org/10.52566/msu-econ1.2026.45 Сторінки 45 –54 Переглядів 180 Переглядів

Анотація

Прискорене поширення цифрових технологій упродовж 2015-2025 років суттєво трансформувало глобальні економічні системи, посиливши інтеграцію автоматизації, аналітики даних і цифрових фінансових сервісів у бізнес-процеси та водночас підвищивши рівень уразливості до кіберзагроз, регуляторної фрагментації й соціальної нерівності. В економіках, що перебувають у процесі структурної трансформації, забезпечення того, щоб цифрові інновації сприяли одночасно фінансовій безпеці та інклюзивному економічному зростанню, постало як нагальна наукова й політична проблема. Метою цього дослідження було виявлення та обґрунтування ефективних напрямів цифрової трансформації бізнесу, які одночасно посилюють фінансову безпеку та сприяють інклюзивному доступу до цифрових фінансових послуг. Для досягнення поставленої мети було застосовано змішану методологічну рамку, що поєднує системний та інституційний аналіз, порівняльний аналіз, статистичне й кореляційне моделювання, а також аналітичний синтез міжнародних і національних масивів даних Світового банку, Національного банку України та аналітичних напрацювань ОЕСР. Отримані результати засвідчили наявність тісного зв’язку між розширенням використання цифрових фінансових технологій та підвищенням рівня інституційної стабільності й економічної стійкості. Емпіричні дані по Україні за 2022-2024 роки показали, що кількість активних платіжних карток зросла більш ніж на 10 %, тоді як частка безготівкових операцій перевищила 90 %, що свідчить про стрімке поширення цифрових платіжних інструментів. Масове впровадження технологій ближнього бездротового зв’язку, токенізованих платіжних карток і хмарних фінансових сервісів сприяло прискоренню обробки транзакцій, підвищенню прозорості та поліпшенню захисту фінансових даних. Водночас у ході дослідження було ідентифіковано стійкі ризики й бар’єри, пов’язані з вразливостями кібербезпеки, регуляторною неузгодженістю та нерівномірним рівнем цифрової інклюзії серед різних груп населення, зокрема в сільській місцевості та серед осіб з обмеженим рівнем цифрової грамотності. Отримані результати підтверджують, що цифровізація одночасно генерує як і підвищення ефективності, так і нові конфігурації фінансових та інституційних ризиків. Практичне значення дослідження полягає в можливості використання його результатів органами державної влади, фінансовими регуляторами та менеджерами бізнесу для розроблення узгоджених стратегій цифровізації, що інтегрують технологічні інновації з вимогами кібербезпеки, регуляторної узгодженості та інклюзивного розвитку фінансової системи

Ключові слова

цифрова економіка; фінансові технології; кібербезпека; інституційна стійкість; безготівкові платежі

Використані джерела

  1. Adegbite, M.A. (2025). Data privacy and data security challenges in digital finance. Journal of Digital Security and Forensics, 2(1), 6-19. doi: 10.29121/digisecforensics.v2.i1.2025.40.
  2. Basnayake, D., Naranpanawa, A., Selvanathan, S., & Bandara, J.S. (2024). Financial inclusion through digitalisation and economic growth in Asia-Pacific countries. International Review of Financial Analysis, 96(Part A), article number 103596. doi: 10.1016/j.irfa.2024.103596.
  3. Demir, A., Pesqué-Cela, V., Altunbas, Y., & Murinde, V. (2022). Fintech, financial inclusion and income inequality: A quantile regression approach. The European Journal of Finance, 28(1), 86-107. doi: 10.1080/1351847X.2020.1772335.
  4. Desyatnyuk, O., Krysovatyy, A., Ptashchenko, O., & Kyrylenko, O. (2024a). Financial security in the conditions of globalization: Strategies and mechanisms for the protection of national interests. Economic Affairs, 69(Special Issue), 261-268. doi: 10.46852/0424-2513.1.2024.27.
  5. Desyatnyuk, O., Naumenko, M., Lytovchenko, I., & Beketov, O. (2024b). Impact of digitalisation on international financial security in conditions of sustainable development. Problems of Sustainable Development, 19(1), 104-114. doi: 10.35784/preko.5325.
  6. Dong, J. (2023). Study on the identification of financial risk path under the digital transformation of enterprise based on DEMATEL-ISM-MICMAC. arXiv. doi: 10.48550/arXiv.2305.04216.
  7. Durigan Junior, C.A., Kissimoto, K.O., & Laurindo, F.J.B. (2024). IT enabling factors in a new industry design: Open banking and digital economy. arXiv. doi: 10.48550/arXiv.2407.09487.
  8. Fetters, M.D., Curry, L.A., & Creswell, J.W. (2013). Achieving integration in mixed methods designs: Principles and practices. Health Services Research, 48(6), 2134-2156. doi: 10.1111/1475-6773.12117.
  9. Guo, Q., Chen, S., & Zeng, X. (2024). Digital finance, bargaining power and gender wage gap. arXiv. doi: 10.48550/arXiv.2405.15486.
  10. IBM Corporation. (n.d.). IBM SPSS Statistics. Retrieved from https://www.ibm.com.
  11. Kamboj, V., & Sharma, D. (2025). Mapping the landscape of digital financial inclusion and proposing integrative framework: Trends, influential works, and future directions. Humanities and Social Sciences Communications, 12, article number 1082. doi: 10.1057/s41599-025-05500-9.
  12. Krysovatyy, A., Desyatnyuk, O., & Ptashchenko, O. (2024a). Digital innovations and their ramifications for financial and state security. African Journal of Applied Research, 10(1), 431-441. doi: 10.26437/ajar.v10i1.713.
  13. Krysovatyy, A., Ptashchenko, O., Kurtsev, O., & Ovagim, A. (2024b). The concept of inclusive economy as a component of sustainable development. Problems of Sustainable Development, 19(1), 164-172. doi: 10.35784/preko.5755.
  14. Kukman, T., & Gričar, S. (2025). Blockchain for quality: Advancing security, efficiency, and transparency in financial systems. FinTech, 4(1), article number 7. doi: 10.3390/fintech4010007.
  15. Kumar, A. (2024). Redefining finance: The influence of artificial intelligence (AI) and machine learning (ML). arXiv.  doi: 10.48550/arXiv.2410.15951.
  16. Kvasnii, L., Moravska, O., Malyk, L., Shulzhyk, Yu., Orlova, O., & Scherban, O. (2023). Scenarios of the development of enterprises of the tourist industry of Ukraine in the conditions of the war and post-war period. Financial and Credit Activity: Problems of Theory and Practice, 2(49), 313-325. doi: 10.55643/fcaptp.2.49.2023.3999.
  17. Lee, L. (2024). Enhancing financial inclusion and regulatory challenges: A critical analysis of digital banks and alternative lenders through digital platforms, machine learning, and large language models integration. arXiv. doi: 10.48550/arXiv.2404.11898.
  18. Li, S., & Xie, N. (2025). The impact of digital finance on firms’ digital transformation: Mechanism analysis based on enterprise financing. International Review of Economics & Finance, 101, article number 104223. doi: 10.1016/j.iref.2025.104223.
  19. Liu, J., Chen, Y., Chen, X., & Chen, B. (2024). Digital financial inclusion and household financial vulnerability: An empirical analysis of rural and urban disparities in China. Heliyon, 10(15), article number e35540. doi: 10.1016/j.heliyon.2024.e35540.
  20. Marza, B., Bratu, R.-D., Serbu, R., Stan, S.E., & Oprean-Stan, C. (2021). Applying AHP and FUZZY AHP management methods to assess the level of financial and digital inclusion. Economic Computation and Economic Cybernetics Studies and Research, 55(4), 165-182. doi: 10.24818/18423264/55.4.21.11.
  21. Nagaaba, N., Batamuriza, R., Basuta, J., & Owomugisha, M. (2025). Conceptualizing digital finance as a precursor for financial inclusion and financial service usage in Uganda. Cogent Business & Management, 12(1), article number 2448285. doi: 10.1080/23311975.2024.2448285.
  22. National Bank of Ukraine. (2024). Cashless payments dominated card transactions in 2024. Retrieved from https://bank.gov.ua.
  23. OECD. (2023). Realising the potential of the Middle Corridor: Trans-Caspian railway integration report. Retrieved from https://www.oecd.org.
  24. Ozili, P.K. (2021). Financial inclusion research around the world: A review. Forum for Social Economics, 50(4), 457-479. doi: 10.1080/07360932.2020.1715238.
  25. Shaikh, A.A., Glavee-Geo, R., Karjaluoto, H., & Hinson, R.E. (2023). Mobile money as a driver of digital financial inclusion. Technological Forecasting and Social Change, 186(Part B), article number 122158. doi: 10.1016/j.techfore.2022.122158.
  26. Skulysh, Yu., & Fathutdinov, V. (2022). Analysis of the dynamics of income and expenses of the pension fund of Ukraine. Financial and Credit Activity: Problems of Theory and Practice, 3(44), 72-81. doi: 10.55643/fcaptp.3.44.2022.3751.
  27. Skyba, H., Fedyk, M., Protseviat, O., Zhukova, Yu., & Harkava, V. (2023). Clusters in the Strategy of Economic development (clusters of cities). Review of Economics and Finance, 21(1), 599-608.
  28. UAFIC. (2023). FinTech catalogue of Ukraine 2023. Retrieved from https://fintechua.org.
  29. Valaskova, K., Nagy, M., & Juracka, D. (2025). Digital transformation and financial performance: An empirical analysis of strategic alignment in the digital age. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 19(5), 1178-1205. doi: 10.1108/JEC-11-2024-0241.
  30. World Bank. (2023). Global Findex Database 2023. Retrieved from https://globalfindex.worldbank.org.
  31. Xu, T., Shen, Z., Zhang, H., & Zhang, C. (2024). Digital HP finance’s role in the economic resilience of enterprises’ digital transformation. Finance Research Letters, 63, article number 105312. doi: 10.1016/j.frl.2024.105312.
  32. Yang, F., & Masron, T.A. (2023). Does financial inclusion moderate the effect of digital transformation on banks’ performance in China? Cogent Economics & Finance, 11(2), article number 2267270. doi: 10.1080/23322039.2023.2267270.
  33. Zayed, N.M., Edeh, F.O., Darwish, S., Islam, K.M.A., Kryshtal, H., Nitsenko, V., & Stanislavyk, O. (2022). Human resource skill adjustment in service sector: Predicting dynamic capability in post COVID-19 work environment. Journal of Risk and Financial Management, 15(9), article number 402. doi: 10.3390/jrfm15090402.
  34. Zhang, P., & Wang, Y. (2024). Digital transformation: A systematic review and bibliometric analysis from the corporate finance perspective. SSRN Electronic Journaldoi: 10.2139/ssrn.5053864.
  35. Zhu, W. (2023). Digital financial inclusion and the share of labor income: Firm-level evidence. Finance Research Letters, 56, article number 104160. doi: 10.1016/j.frl.2023.104160.

 

ЦИТУВАТИ

Desyatnyuk, O., Krysovatyy, A., Ptashchenko, O., & Kyrylenko, O. (2026). Business digital transformation: Innovation, financial security, and inclusive growth – evidence from Ukraine. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Economics”, 13(1), 45-54. https://doi.org/10.52566/msu-econ1.2026.45